Nie jest tajemnicą, iż w prawie polskim stosunki majątkowe między partnerami niepozostającymi w związku małżeńskim właściwie nie są w żaden sposób uregulowane. Coraz częściej jednak osoby pozostające w tzw. konkubinacie decydują się na podjęcie kroków prawnych w celu rozporządzenia swoim majątkiem na wypadek śmierci. W odróżnieniu bowiem od sytuacji małżonków, osoby pozostające w nieformalnych związkach nie dziedziczą po sobie z mocy prawa.
Najlepszym rozwiązaniem zabezpieczenia partnera pod kątem majątkowym na wypadek śmierci jest sporządzenie testamentu, w którym do całości spadku powołamy partnera lub partnera i dzieci pochodzące z tego związku. Testament można sporządzić własnoręcznie lub udać się do notariusza.
Kiedy testament notarialny, a kiedy własnoręczny?
W testamencie należy wskazać, kogo powołujemy do spadku. Jeśli zaś chcemy zapisać konkretnym osobom poszczególne składniki majątkowe należy dokonać zapisów testamentowych. I tutaj ma znaczenie, czy testament sporządzimy własnoręcznie, czy w formie notarialnej. Przy testamencie własnoręcznym po śmierci spadkodawcy, spadkobierca dziedziczy cały majątek, a zapisobiercy mają do niego roszczenie o wykonanie zapisu. Istotne jest zatem, że z chwilą otwarcia spadku zapisobiercy nie stają się automatycznie właścicielami rzeczy zapisanych dla nich w testamencie przez spadkodawcę.
Z kolei w testamencie notarialnym można dokonać zapisów windykacyjnych, które sprawiają, że zapisobierca staje się właścicielem konkretnej rzeczy z dniem otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy). W testamencie należy oznaczyć szczegółowe dane zapisobierców oraz składników majątkowych, jakie spadkodawca ma wolę im przekazać. Zatem, jeśli chcemy, aby np. konkretny lokal mieszkalny otrzymało jedno z naszych dzieci, a działkę na mazurach drugie, powinniśmy w celu rozporządzenia majątkiem na wypadek śmierci udać się do kancelarii notarialnej.
Powołanie do spadku partnera a zachowek
Najbliższa rodzina (zstępni, dzieci, małżonek), która dziedziczyłaby w drodze ustawy, może dochodzić od spadkobierców zachowku. Zachowek wynosi połowę wartości udziału, jaki przypadałaby ustawowo, a w przypadku jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni 2/3 wartości udziału spadkowego. W testamencie można wydziedziczyć uprawnionych do zachowku, ale tylko i wyłącznie, gdy zachodzą ku temu ustawowe przesłanki:
- uprawniony wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
- dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
- uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.
Należy pamiętać, że w testamencie nie wystarczy wskazać, iż daną osobę wydziedziczamy. Należy jeszcze uzasadnić takie postępowanie powołując się na konkretne okoliczności. Testament jest bowiem jedynie oświadczeniem woli spadkodawcy i uprawnieni do zachowku mogą w procesie sądowym podważać wskazane w testamencie okoliczności wydziedziczenia.
Podatek od spadku po partnerze
Pozostający w nieformalnych związkach partnerskich muszą pamiętać, że dziedziczenie na podstawie testamentu po partnerze nie jest zwolnione z podatku, tak jak dziedziczenie po małżonku. Należy mieć na uwadze, że zastosowanie w tej sytuacji znajdą stawki podatku właściwie dla III grupy podatkowej, a zatem zgodnie z ustawą z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn w wysokości:
Kwoty nadwyżki w zł | Podatek wynosi | |
ponad | do | |
1) od nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej | ||
11 833 | 3% | |
11 833 | 23 665 | 355 zł i 5% od nadwyżki ponad 11 833 zł |
23 665 | 946 zł 60 gr i 7% od nadwyżki ponad 23 665 zł | |
2) od nabywców zaliczonych do II grupy podatkowej | ||
11 833 | 7% | |
11 833 | 23 665 | 828 zł 40 gr i 9% od nadwyżki ponad 11 833 zł |
23 665 | 1893 zł 30 gr i 12% od nadwyżki ponad 23 665 zł | |
3) od nabywców zaliczonych do III grupy podatkowej | ||
11 833 | 12% | |
11 833 | 23 665 | 1420 zł i 16% od nadwyżki ponad 11 833 zł |
23 665 | 3313 zł 20 gr i 20% od nadwyżki ponad 23 665 zł | |
Podatek będzie liczony od wartości spadku, ale będzie można go pomniejszyć o długi i ciężary (np wypłacone zachowki, koszty pogrzebu, jeśli nie zostały pokryte z majątku spadkodawcy, zobowiązania kredytowe). Jeśli w skład spadku wchodzą nieruchomości, a spadkobierca poczynił nakłady na tą nieruchomość i jest to udokumentowane to spadkobierca może liczyć na pomniejszenie wartości spadku o wartość tychże nakładów. Dobrze zatem już na wcześniejszym etapie mieć na uwadze powyższe okoliczności i odpowiednio dokumentować wszelkie nakłady ponoszone przez jednego partnera do majątku drugiego.
Obraz pochodzi z serwisu Pixabay